عیب یابی سیستم هیدرولیک چگونه است؟

به علت ایجاد علائم مشابه، عیب یابی سیستم هیدرولیک کار بسیار تخصصی است و نیاز به آموزش دارد. عدم حرکت سیلندر هیدرولیک، افت فشار، کاهش قدرت سیلندر یا افزایش صدا در پمپ از مشکلات بسیار رایج در سیستم هیدرولیک می‌باشد. این مشکلات بیشتر در برخی از سیستم ها مانند بیل مکانیکی بیشتر رخ می‌دهد و موجب کند شدن، پایین نیامدن جک و یا خرابی سیستم هیدرولیکی بیل مکانیکی می ‌شود. البته در صنایع مختلف ممکن است مشکلات مختلفی برای سیستم ایجاد شود که باید به صورت تخصصی عیب یابی شوند. قبل از آشنایی با عیب های مختلف در دستگاه های هیدرولیکی، باید با اجزای آن آشنا باشید:

• موتور هیدرولیکی
• پمپ
• شیرآلات
• سیلندر
• فیلتر، شیر فشار شکن
• شیر کنترل

تمامی این اجزا ممکن است در روند کار خود با اختلال روبرو شوند و این موضوع روی کار کلی سیستم تاثیر خواهد داشت. برای سرویس اغلب از تکنسین با تجربه برای عیب یابی استفاده می‌شود و تمامی اجزا مورد بررسی قرار می‌گیرند.

شركت هیدرولیک نیوان در سال 1390 با راه اندازی خط تولید قطعات هیدرولیک و با هدف تشکیل مجموعه ای جهت تولید و تامین ادوات و تجهیزات هیدرولیک آغاز به کار نمود. جک هیدرولیک و یونیت هیدرولیک از محصولات اصلی این شرکت میباشند.

علت پایین نیامدن جک هیدرولیک

• انسداد یا خرابی شیرهای کنترل: شایع‌ترین علت، مسدود شدن یا نقص فنی در شیرهای کنترل جهت (Directional Control Valves)، شیرهای کاهنده فشار یا شیرهای یک‌طرفه (Check Valves) است. اگر ذرات آلودگی یا خرابی‌های مکانیکی باعث گیر کردن اسپول (Spool) در شیرها شوند، مسیر بازگشت روغن از سیلندر به مخزن مسدود شده و جک در حالت باز قفل می‌شود.

• حبس هوا (Air Entrapment) در سیستم: وجود حباب‌های هوا (که معمولاً ناشی از کمبود روغن یا هواگیری نامناسب است) در مدار هیدرولیک، به‌ویژه در محفظه جک، می‌تواند باعث شود سیستم نتواند فشار را به درستی تخلیه کند و جک در جای خود ثابت بماند.

• خرابی مکانیکی سیلندر یا آب‌بندها (Seals/Packings): فرسودگی، ترک‌خوردگی یا آسیب دیدن دیواره‌های داخلی سیلندر یا خرابی و پارگی پکینگ‌های پیستون می‌تواند باعث حبس فشار روغن در یک سمت پیستون شود؛ در این حالت، نیروهای متقابل برهم خورده و مانع از حرکت پیستون برای جمع شدن جک می‌شوند.

 

مراحل عیب یابی اجزای سیستم هیدرولیک چه هستند؟

همانطور که گفته شد در سیستم هیدرولیکی اجزای مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرند که هر کدام ممکن است در جریان انتقال قدرت، دچار مشکل شوند. این سیستم در صنایع مختلف قابل استفاده است و هر سیستمی راه حل های مخصوص به خود را دارد. برای عیب یابی سیستم هیدرولیک باید با توجه به نوع مشکل، اجزای مورد نظر به طور کامل بررسی شوند.

بررسی صافی یا فیلتر در عیب یابی سیستم هیدرولیک

به دلیل بروز پدیده ی کاویتاسیون در سیستم هیدرولیک، اولین چیزی که باید توسط تکنسین بررسی شود، فیلتر است. این صافی به عنوان مکش پمپ در این سیستم فعالیت دارد و در صورت بروز این پدیده، مجرای آن دچار انسداد خواهند شد و در نتیجه موجب مکش در فیلتر خواهد شد. بروز این مشکل ارتباطی به نو یا کهنه بودن صافی ندارد و ممکن است در هر نوع سیستمی بروز کند. به طور کلی عیب یابی سیستم هیدرولیک به دلیل وجود اجزای مختلف امری دشوار است و ممکن است برای بررسی این اجزا زمان زیادی نیاز باشد.

اما در چه صورت برای بررسی عیب سیستم به سراغ فیلتر خواهیم رفت؟ معمولا در صورت ایجاد صدا یا کاهش میزان سرعت و فشار در پمپ، مشکل در فیلتر است و اغلب نیز علت ایجاد آن پدیده کاویتاسیون است. در صورتی که اپراتور توجهی به روند کار سیستم نداشته باشد و نسبت به سرویس آن اقدام نکند، این نوع مشکلات در آینده ای نه چندان دور بروز خواهند کرد. در این راستا باید صافی درب مخزن نیز به صورت مستمر چک شود و در صورت وجود خرابی یا مشکل تعویض شود.

بررسی پمپ و فشار شکن در یافتن مشکل سیستم هیدرولیک

معمولا در صورت بروز ایراد در روند کار سیستم هیدرولیک، اولین اجزایی که مورد بررسی قرار می‌گیرد، صافی است. اما در صورتی که عیب یابی سیستم هیدرولیک با تعمیر و تعویض فیلتر حل نشد باید پمپ و فشار شکن مورد بررسی قرار بگیرند. در این صورت برای بررسی بیشتر این دو از کل سیستم جدا می‌شوند و خروجی پمپ را مسدود می‌کنند. تکنسین با این روش تنها برخی از اجزا مانند فیلتر و گیج فشار را در سیستم باقی می‌گذارد تا بتواند روند فشارسازی در گیج را کنترل کند.

این کار برای آگاهی از عدم مشکل پمپ و فشار شکن انجام می‌شود، زیرا در صورتی که فشار سیستم مناسب باشد این دو جزء سالم هستند و در این صورت باید به دنبال عیب یابی سایر اجزا در سیستم هیدرولیک باشیم. تکنسین در این روش این دو جزء را به صورت همزمان مورد بررسی قرار داده و در صورتی که مشکلی وجود نداشته باشد باید قطعات به صورت جداگانه نیز تست شوند.

بررسی پمپ در سیستم هیدرولیک برای عیب یابی

یکی از اجزای اصلی سیستم هیدرولیک، پمپ است که در صورت بروز مشکل در آن، روند کار کل سیستم مختل خواهد شد. در صورتی که جریان سیال از این جزء خارج نشود، ممکن است مشکل اصلی از آن باید و باید به صورت تخصصی مورد بررسی قرار بگیرد. البته قبل از این تست باید از سالم بودن فشارشکن و صافی مطمئن شوید. یکی از نشانه های خرابی پمپ، پاشیده شدن روغن از طریق پمپ به سایر اجزا است که موجب کثیف شدن قطعات خواهد شد. در واقع این نوع پمپ بسیار فرسوده است و در اسرع وقت باید نسبت به تعویض آن اقدام کرد.

یکی از مشکلاتی که این عیب در کل سیستم ایجاد می‌کند، داغی دمای بدنه پمپ است که از مشکلات رایج در سیستم های هیدرولیک محسوب می‌شود. زیرا در شرایط عادی و در صورت سالم بودن پمپ، دمای بدنه در حد 10 درجه از میزان دمای مخزن ممکن است بیشتر باشد. عیب یابی سیستم هیدرلیک باید با توجه به نوع مشکل انجام شود تا بهترین نتیجه را داشته باشد.

عیب یابی مشکلات فشار شکن در سیستم هیدرولیک

در صورت بروز مشکل در فشار شکن تنها راه حل، تعویض این قطعه است. این ایراد ممکن است در شیرآلات به کار رفته در آن باشد و برای عیب یابی سیستم هیدرولیک باید این قطعه که دچار مشکل شده است تعویض شود. معمولا نیز به دلیل داشتن یک گلویی در شیرهای فشار شکن، این بخش به وسیله ذرات خارجی ممکن است در اصطلاح مسدود شود و همین موضوع موجب عدم جریان سیال خواهد شد. برای این کار با استفاده از یک تکه سیم یا دمیدن هوای فشرده، مسیر مورد نظر باز خواهد شد.

گاهی نیز باید اسپول دارای حرکت آزاد باشد که ممکن است به علت دلایل مختلف مسیر مورد نظر بسته باشد. تمامی این موارد باید به وسیله متخصص انجام شوند.

عیب یابی سیستم هیدرولیک با حل مشکل سیلندر

با بررسی تمامی اجزای ذکر شده، نوبت به سیلندر می‌رسد و باید این جزء نیز به صورت کامل مورد بررسی قرار بگیرد. زیرا گاهی مشکلات ایجاد شده در سیستم هیدرولیک، به دلیل خرابی سیلندر است. مشکل در پکینگ معیوب سیلندر از دلایل اصلی بروز اختلال در روند کار این سیستم خواهد بود. در هنگام عیب یابی سیستم هیدرولیک باید موارد مهم در ابتدا بررسی شوند و بعد از اطمینان از سالم بودن آن اجزا، به دنبال بررسی اجزایی مانند سیلندر بود.

برای این کار باید دو انتهای کورس سیلندر را به استفاده از حرکت پیستون تحت فشار قرار داد. در این هنگام با بررسی اتصالات، از نشتی روغن در سمتی که پیستون قرار دارد، مطمئن شد. هر دو سمت به همین شیوه باید بررسی و چک شوند و در قسمت میانی نیز باید همین روش اجرا شود. تنها در صورت بروز نشتی از پورت ها، پکینگ سیلندر دارای مشکل است و باید تعویض شود. گاهی نیز به دلیل بروز خراش روی بدنه یا لوله های سیلندر، عیب های مشابه در سیستم ایجاد خواهد شد.

تست شیر راه دهنده در سیستم هیدرولیکی

آخرین مرحله در تست و بررسی سیستم هیدرولیک، شیرهای راه دهند هستند. برای عیب یابی سیستم هیدرولیک، باید تمامی اجزا از کوچک و بزرگ به ترتیب اولویت بررسی شوند. گاهی در اثر ایجاد سایش در اسپول شیرآلات، فشارسازی در کل سیستم ایجاد نخواهد شد و این موضوع روی روند کار سیستم تاثیر مستقیم خواهد داشت. در نتیجه باید جریان عبور سیال به دقت بررسی و در صورت وجود موانع، مشکل بر طرف گردد.

 

مشکلات عمده سیستم های هیدرولیک

سیستم های هیدرولیک به دلایل مختلفی دچار مشکل می شوند. برخی از عمده ترین مشکلات این نوع سیستم ها عبارتند از:

• کمبود دبی
• سر و صدای بسیار زیاد پمپ
• کمبود فشار
• حرارت بیش از اندازه در هنگام کار
• استهلاک سریع قطعات سیستم هیدرولیک
• حرکات اشتباه و نامناسب عمل کننده ها
• افزایش دما
• پایین نیامدن جک هیدرولیک

عوامل متعددی می‌توانند باعث خرابی سیستم‌های هیدرولیک شوند. یکی از شایع‌ترین این عوامل، آلودگی سیال است؛ به طوری که وجود ذرات ریز و آلاینده‌ها در سیال هیدرولیک می‌تواند موجب سایش و فرسودگی قطعات داخلی سیستم شود و عملکرد مطلوب آن را مختل کند.

چند وقت یک بار باید سیستم هیدرولیک عیب یابی شود؟

سیستم‌های هیدرولیک برای حفظ عملکرد ایمن و بهینه نیازمند تعمیر و نگهداری منظم هستند. انجام سرویس روزانه و بررسی‌های دوره‌ای این سیستم‌ها، نقش بسزایی در پیشگیری از خرابی‌های پرهزینه و توقف‌های ناگهانی دارد. در حقیقت، مراقبت مستمر از قطعات و اجزای سیستم هیدرولیک همواره هزینه‌ای کمتر نسبت به تعمیر یا تعویض آن‌ها در زمان خرابی خواهد داشت. شناسایی به‌موقع مشکلات و عیب‌یابی صحیح سیستم نه‌تنها باعث افزایش کارایی آن می‌شود، بلکه با کاهش احتمال بروز مشکلات جدی، موجب صرفه‌جویی در زمان و هزینه نیز خواهد شد. به‌طور خلاصه، بررسی مداوم و عیب‌یابی منظم سیستم‌های هیدرولیک، کلید افزایش طول عمر، کاهش هزینه‌ها و پایداری عملیات در بلندمدت است.

تاثیر سرویس سیستم هیدرولیک در عیب یابی آن چقدر است؟

طبیعتا هر سیستمی نیازمند سرویس است و در صورتی که در زمان های مشخصی این کار انجام نشود، موجب بروز عیب و مشکلات اساسی خواهد شد. در عیب یابی سیستم هیدرولیک نیز باید به سرویس سالانه این سیستم دقت شود تا شاهد بروز ایرادات در روند انتقال قدرت نباشیم. فرقی ندارد که این سیستم در چه صنعتی مورد استفاده قرار گرفته است، در هر صورت باید کارایی آن صنعت با استفاده از چنین تکنولوژی بیشتر شود و این تنها در گرو بررسی دقیق و عیب یابی آن است.

ممکن است برخی از مشکلات دارای علائم و نشانه های یکسان باشد که در این صورت تکنسین باید زمان بیشتری برای تست قطعات صرف کند. سرعت و قدرت از ویژگی این نوع سیستم است و در صورت ایجاد مشکل در روند کار این دو ویژگی تحت تاثیر قرار خواهند گرفت. از این رو عیب یابی و سرویس به موقع سیستم های هیدرولیکی باید در اولویت کار صنایع قرار گیرد.

چکیده مطلب

عیب‌یابی سیستم‌های هیدرولیک یک فرآیند تخصصی است، زیرا نقص‌های مختلفی مانند افت فشار، کمبود دبی، حرارت زیاد، یا حرکات نامناسب عمل‌کننده‌ها (مانند پایین نیامدن جک) می‌توانند علائم مشابهی داشته باشند. ریشه‌ اصلی بسیاری از مشکلات، آلودگی سیال است که باعث سایش و فرسودگی قطعات می‌شود. فرآیند عیب‌یابی معمولاً به‌صورت گام‌به‌گام و با اولویت‌بندی اجزا انجام می‌شود؛ این فرآیند از بررسی صافی (فیلتر) شروع شده که خرابی آن اغلب موجب پدیده کاویتاسیون و صدای پمپ می‌شود. سپس پمپ و شیر فشارشکن مورد بررسی قرار می‌گیرند؛ داغ شدن غیرعادی بدنه پمپ نشان از فرسودگی و نشت داخلی دارد. در مراحل بعدی، سیلندرها (برای تشخیص خرابی پکینگ با تست نشتی) و در نهایت شیرهای کنترل جهت (شیر راه دهنده) بررسی می‌شوند. در نهایت، انجام سرویس و نگهداری منظم برای شناسایی به‌موقع مشکلات و جلوگیری از خرابی‌های پرهزینه در طولانی مدت، حیاتی است.

سوالات متداول

• رایج‌ترین علائم و مشکلات عمده‌ای که نشان‌دهنده نقص در سیستم هیدرولیک هستند، کدامند؟

  • (این سوال به مشکلات عمومی مانند افت فشار، افزایش صدای پمپ، حرارت بیش از اندازه و حرکات نامناسب عملگرها می‌پردازد.)

• مراحل گام به گام عیب‌یابی در سیستم هیدرولیک شامل بررسی کدام اجزا است و معمولاً عیب‌یابی باید از کدام قطعه شروع شود؟

  • (این سوال ترتیب عیب‌یابی را پوشش می‌دهد: شروع از صافی/فیلتر، سپس پمپ و فشار شکن، و در نهایت سیلندر و شیرهای راه دهنده.)

• چگونه خرابی فیلتر یا صافی سیستم هیدرولیک می‌تواند باعث بروز مشکلاتی مانند صدای پمپ و کاهش فشار شود؟

  • (این سوال بر اهمیت فیلتر و ارتباط مستقیم آن با پدیده کاویتاسیون و انسداد مجرا تمرکز دارد.)

• در هنگام بررسی سیلندر، چگونه می‌توان متوجه شد که مشکل از پکینگ معیوب سیلندر است؟

  • (این سوال به روش تست دو انتهای کورس سیلندر و بررسی نشتی روغن از پورت‌ها برای تشخیص خرابی پکینگ اشاره می‌کند.)

• چند وقت یک بار باید سیستم هیدرولیک مورد بررسی و عیب‌یابی قرار گیرد و آلودگی سیال چگونه می‌تواند باعث خرابی‌های عمده در قطعات شود؟

  • (این سوال بر اهمیت سرویس و نگهداری منظم و نقش آلودگی سیال به عنوان عامل شایع خرابی، تأکید دارد.)